جوان آنلاین: عوامل نمایش «زار» در نشست خبری این اثر از روند شکلگیری نمایش، پژوهش درباره آیین زار، چالشهای تولید، وضعیت تئاتر در شرایط امروز و برنامههای آینده این اثر که روایتی آیینی از جنوب ایران همراه با موسیقی اصیل جنوب و نگاهی متفاوت به یک باور کهن است، نکاتی را مطرح کردند.
به گزارش «جوان»، عرفان زارعی نویسنده و کارگردان نمایش «زار» در نشست خبری با اشاره به مسیر تولید نمایش «زار» گفت: این نمایش حاصل بیش از شش تا هفت ماه تلاش مستمر یک گروه نزدیک به ۴۰ نفره است. همه اعضای گروه ساعتها در کنار یکدیگر تمرین کردند تا بتوانیم اثری خلق کنیم که صرفاً یک نمایش نباشد، بلکه حرفی برای گفتن داشته باشد. وی درباره انتخاب موضوع «زار» افزود: از ابتدا دغدغه ما پرداختن به جنوب ایران بود. در سالهای اخیر افراد زیادی به موضوع زار و زارگیری نزدیک شدهاند، اما کمتر کسی به شکل مستقیم به این پرسش پرداخته که اساساً زار چیست، از کجا آمده و چه فلسفهای دارد. ما تلاش کردیم این آیین را در قالب یک داستان نمایشی روایت کنیم.
زارعی با اشاره به پژوهشهای میدانی گروه اظهار کرد: ایده اصلی نمایش در سفری به جنوب ایران شکل گرفت. در آن سفر با پیرزنی مواجه شدیم که مردم محلی معتقد بودند زار گرفته است. او ادعا میکرد میتواند به زبانهای مختلف صحبت کند. این مواجهه نقطه آغاز شکلگیری ایده نمایشنامه شد.
وی ادامه داد: یکی از ویژگیهای باور زار روایت کردن زمانهایی است که فرد در آن حضور نداشته است. قصه ما نیز از همین نقطه آغاز میشود. شخصیت اصلی داستان وقایعی را روایت میکند که حتی پیش از تولد او رخ دادهاند.
از جشنواره فجر تا اجرای عمومی
کارگردان نمایش «زار» با اشاره به حضور این اثر در جشنواره بینالمللی تئاتر فجر گفت: در بخش دگرگونههای اجرایی جشنواره شرکت کردیم و فضای یک روستای جنوبی را در یک سوله بازسازی کردیم. مخاطبان در دل دکور حرکت میکردند و نمایش را از نزدیک تجربه میکردند. این تجربه برای ما موفقیتآمیز بود و توانستیم جایزه آن بخش را نیز دریافت کنیم.
وی افزود: در جشنواره به دلیل شرایط اجرایی، در هر نوبت تنها ۱۰ تا ۱۲ مخاطب میتوانستند نمایش را ببینند. همین موضوع باعث شد تصمیم بگیریم اثر را به شکل صحنهای بازتولید کنیم تا تعداد بیشتری از مخاطبان امکان تماشای آن را داشته باشند. زارعی درباره تغییر ساختار اجرا توضیح داد: در ابتدا نمایش کاملاً تعاملی طراحی شده بود، اما شرایط اجرایی و مسائل اقتصادی باعث شد آن را به یک اجرای صحنهای تبدیل کنیم. در عین حال تلاش کردیم روح اثر و ویژگیهای آیینی آن حفظ شود.
وی درباره نگاه نمایش به آیین زار گفت: زار پدیدهای است که نمیتوان وجود آن را در فرهنگ جنوب ایران انکار کرد. با این حال ما در نمایش، نه به دنبال تأیید آن هستیم و نه رد آن. مخاطب خود میتواند پس از تماشای اثر برداشت شخصیاش را داشته باشد.
زارعی افزود: زار با مفهوم جنزدگی تفاوت دارد و نباید این دو را یکی دانست. ما تلاش کردهایم با نگاهی بیطرفانه این باور را در بستر فرهنگی و اجتماعی جنوب ایران به تصویر بکشیم.
کارگردان نمایش «زار» با اشاره به ویژگیهای موسیقایی اثر گفت: آیین زار تلفیقی از موسیقی، خوراک، آواز و حرکت است. ما تمامی این عناصر را در نمایش حفظ کردهایم. بیش از ۱۳ساز جنوبی در اجرا حضور دارند و تمامی صداها به شکل زنده تولید میشوند؛ از صدای دریا و باد گرفته تا صدای طوفان و دیگر افکتهای صوتی.
زارعی در پایان خاطرنشان کرد: ما آهنگساز مشخصی نداریم. جمعی از هنرمندان موسیقی جنوب را کنار هم قرار دادیم و امروز این گروه به یک مجموعه حرفهای تبدیل شدهاند که بخش مهمی از هویت اجرایی نمایش را شکل میدهند. نمایش «زار» از ۲۵ خرداد تا ۲۳ تیرماه ساعت ۲۱ با پرداختن به یکی از رازآلودترین باورهای مردمان حاشیه خلیج فارس، در تماشاخانه نوفللوشاتو روی صحنه میرود.
